หลายๆ คนที่เคยทำครอบฟันหน้า หรือเห็นคนที่ทำครอบฟันหน้ามาแล้ว เมื่อยิ้มจะเห็นขอบดำที่ครอบฟัน ทำให้ไม่สวยงาม และก่อให้เกิดความไม่มั่นใจได้ ทั้งนี้ ขอบดำที่ขอบครอบฟันอาจเกิดจากหลายๆ สาเหตุ ได้แก่ เหงือกร่นที่ขอบครอบฟันทำให้เห็นรอยต่อระหว่างขอบครอบและผิวฟันที่อาจมีสีเข้ม อีกสาเหตุที่พบได้มากคือครอบฟันที่ทำมานั้นเป็นครอบฟันโลหะเคลือบพอร์ซเลน ซึ่งทันตแพทย์นิยมใช้เป็นอย่างมาก เนื่องจากมีความคงทน และมีความสวยงามที่สูง
ครอบฟันที่ทันตแพทย์ใช้นั้น จะมี "พอร์ซเลน" ซึ่งมีลักษณะคล้ายแก้ว มีสีที่เลียนแบบฟันธรรมชาติได้ โดยมีกรรมวิธีการผลิตเป็นครอบฟันได้เป็นสองประเภทคือ การฉาบพอร์ซเลนบางๆ บนโครงโลหะผสม หรือที่เรียกว่า ครอบฟันโลหะเคลือบพอร์ซเลน โดยพอร์ซเลนจะถูกหลอมขึ้นรูปบนโครงโลหะบางๆ เพื่อให้ครอบฟันมีรูปร่างและสีฟันเหมือนธรรมชาติ ครอบฟันอีกชนิดคือ ครอบฟันเซรามิกล้วนซึ่งขึ้นรูปด้วยการหลอมพอร์ซเลนหรือเซรามิกให้มีรูปร่างครอบฟัน โดยไม่มีโลหะเป็นส่วนประกอบเลย ครอบฟันเซรามิกล้วนนี้ จะมีความสวยงาม เป็นธรรมชาติสูงมาก
ในฟันธรรมชาตินั้น รูปลักษณ์ที่เป็นประกาย มีรูปแบบรูปทรงของฟันธรรมชาติ ถูกกำหนดขึ้นโดยแสงที่ตกกระทบและทะลุผ่านเข้าสู่ชั้นเคลือบฟันและสะท้อนกลับออกมาบางส่วน ทั้งนี้ ครอบฟันเซรามิกล้วน จะยอมให้แสงทะลุผ่านและสะท้อนกลับใกล้เคียงฟันธรรมชาติ ครอบฟันจึงดูมีมิติและเป็นธรรมชาติสูงกว่าครอบฟันโลหะเคลือบพอร์ซเลนมาก ในอดีตนั้นเทคโนโลยีในการสร้างชิ้นงานเซรามิกล้วนยังไม่สูงมากนัก ความแข็งแรงของวัสดุพวกแก้วนี้ก็ไม่สูง แต่ปัจจุบันเรามีเซรามิกความแข็งแรงสูง และทนทานพอที่จะนำมาใช้บดเคี้ยวในปากได้ ทำให้ครอบฟันเซรามิกได้รับความนิยมและใช้กันอย่างแพร่หลายมากขึ้น ข้อดีของครอบฟันเซรามิกล้วนที่เห็นได้ชัดคือ ความสวยงามที่เลียนแบบธรรมชาติได้ดีที่สุด (เมื่อเทียบกับวัสดุอื่นๆ) และครอบฟันเซรามิกล้วนทำให้ไม่มีปัญหาเรื่องขอบดำ
ครอบฟันเซรามิกล้วน มีกี่ประเภท
ครอบฟันเซรามิกล้วนในเมืองไทย อาจถูกสื่อสารในรูปแบบชื่อผลิตภัณฑ์ ซึ่งประชาชนทั่วไปอาจจะสับสนและไม่เข้าใจได้ หมอขออธิบายพร้อมยกตัวอย่างผลิตภัณฑ์ เพื่อให้ท่านผู้อ่านสามารถนำไปพูดคุยและใช้เลือกวัสดุกับทันตแพทย์ได้
1. เคลือบฟันเซรามิกล้วนประเภทแก้วเซรามิก ได้แก่ ผลิตภัณฑ์ชื่อ Empress, IPS e-max, ProCAD เป็นต้น เซรามิกชนิดนี้ มีความสวยงามสูง ความแข็งแรงระดับปานกลาง เหมาะที่จะนำมาใช้กับฟันธรรมชาติบริเวณฟันหน้า ถึงฟันกรามน้อย ทั้งฟันบนและฟันล่าง
2. ครอบฟันเซรามิกล้วนประเภทโครงแข็ง หรือโครงเซอร์โคเนีย (Zirconia) ได้แก่ ผลิตภัณฑ์ชื่อ Lava, Procera, BruxZir แต่นิยมเรียกรวมๆ ว่าครอบฟันเซอร์โคเนีย ครอบฟันเซรามิกล้วนนี้ มีความแข็งแรงสูงมากๆ เหมาะที่จะใช้ในฟันหลัง หรือนำมาฉาบเซรามิกเพื่อความสวยงามในฟันหน้า เหมาะที่จะใช้เป็นโครงของรากเทียม ความสวยงามด้อยกว่า เคลือบฟันเซรามิกล้วนประเภทแก้วเซรามิกเล็กน้อย ราคาครอบฟันทั้งสองประเภทจะมีราคาค่ารักษาพอๆ กัน และไม่แตกต่างจากครอบฟัน โลหะเคลือบพอร์ซเลน
เทคโนโลยีทำครอบฟันเซรามิกล้วนแบบวันเดียว
คลินิกทำฟันบางแห่ง อาจให้บริการทำครอบฟันแบบวันเดียว (ปกติ จะต้องรองานจากห้องปฏิบัติการเป็นสัปดาห์) ทั้งนี้ เทคโนโลยี CAD-CAM สามารถให้บริการเบ็ดเสร็จในนัดเดียว ได้ครอบฟันเซรามิกล้วนที่สวยงาม ทั้งนี้เครื่องกลึงขนาดเล็ก จะตัดแต่งโปรแกรมเป็นรูปร่างตามที่ออกแบบไว้ในเครื่องคอมพิวเตอร์ และผลิตชิ้นงานได้อย่างแม่นยำ ผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีนี้ ได้แก่ Cerec® ราคาค่ารักษาอาจจะสูงกว่าปกติ แต่ได้งานรวดเร็วฉับไวในนัดเดียว
ในอนาคตอันใกล้ เชื่อได้ว่าเทคโนโลยี CAD-CAM จะเข้ามามีส่วนในการให้บริการทันตกรรมที่มีคุณภาพสูงได้ และเทคโนโลยีดังกล่าวน่าจะมีการปรับราคาให้ต่ำลงด้วย
ข้อกังวลเกี่ยวกับครอบฟันเซรามิกล้วน มีไหม
คนไข้หลายคนมักจะสงสัย ครอบฟันเซรามิกล้วนมีความแข็งแรงทนทานไหม แน่นอนว่าครอบฟันที่มีโลหะผสม ตัวโลหะจะมีความแข็งแรงสูงแต่มักพบปัญหาเคลือบพอร์ซเลนร่อนออกจากโลหะทำให้ไม่สวยงาม ในทางตรงข้ามครอบฟันเซรามิกล้วนจะรับแรงได้น้อยกว่า แต่มักไม่แตกร่อน การแตกมักมีลักษณะครอบฟันแตกทั้งชิ้น ไม่สามารถใช้งานได้ต่อในช่องปาก อย่างไรก็ดี จากรายงานผลการวิจัยทางคลินิก พบว่าครอบฟันเซรามิกล้วนมีอัตราการอยู่รอดหลังการใช้งานที่ 5 ปี และ 7 ปี สูงถึง 90% ไม่แตกต่างจากครอบฟันโลหะเคลือบพอร์ซเลนเลย
ปัจจุบันนี้ วัสดุที่ใช้ทำครอบฟันเซรามิกล้วน มีความทนทานแข็งแรงสูงมาก ความแนบตามขอบก็ไม่แตกต่างจากครอบฟันโลหะ อีกทั้งโลหะทองที่ผสมในโลหะครอบฟันเคลือบพอร์ซเลนมีราคาสูงขึ้นมาก ทำให้ราคาค่าครอบฟันสูงมาก ในอนาคตครอบฟันเซรามิกล้วนน่าจะได้รับความนิยมสูงขึ้นมาก
จึงมั่นใจได้ว่าครอบฟันเซรามิกล้วนนั้นมีความแข็งแรงสูง มีอายุใช้งานในช่องปากที่นาน มีความสวยงามที่สูง เลียนแบบธรรมชาติของฟันได้สูง ท่านสามารถเลือกได้อย่างมั่นใจ
อีกหนึ่งคำถามที่คนไข้มักจะสงสัยคือครอบฟันเซรามิกล้วนนั้น เมื่อใช้ไปนานๆ จะมีการเปลี่ยนสีไหม แน่นอนว่าพอร์ซเลนที่อยู่ในช่องปากนานๆ อาจมีการเปลี่ยนสีไปบ้าง เช่นขุ่นขึ้นเล็กน้อย แต่ก็ยากที่จะสังเกตได้ด้วยตาเปล่า ครอบฟันเซรามิกล้วนนั้น เปลี่ยนสียากมากๆ ทั้งนี้อาจพบว่า ครอบฟันเซรามิกล้วนมีสีเหลืองขึ้นเล็กน้อยเมื่อใช้งานในช่องปากนาน 10 ปีขึ้นไป แต่บ่อยครั้งพบว่า เมื่อคนอายุมากขึ้น ฟันธรรมชาตินั้นจะเปลี่ยนสีเป็นเหลืองขึ้นมากกว่าครอบฟันเซรามิกล้วนเสียอีก
ครอบฟันเซรามิกล้วนนั้น ทำยากกว่าครอบฟันโลหะเคลือบพอร์ซเลน ทั้งขบวนการเลือกสีฟัน และการกรอเตรียมฟัน ที่ต้องมีการกรอฟันที่อนุรักษ์เนื้อฟันมากกว่า อีกทั้งต้องยึดชิ้นครอบฟันด้วยกาวเรซิน ซึ่งมีความยุ่งยากซับซ้อนกว่า โดยรวมแล้ว การเตรียมและสร้างงานครอบฟันเซรามิกล้วน ทันตแพทย์จะต้องมีความประณีตสูงนั่นเอง
การดูแลรักษาครอบฟันเซรามิกล้วน
การดูแลรักษาครอบฟันเซรามิกล้วนนั้นง่ายมากๆ นั่นก็คือ ดูแลรักษาตามปกติเสมือนว่าครอบฟันเซรามิกล้วนนั้นเป็นฟันธรรมชาติ คือ แปรงฟันด้วยยาสีฟันปกติ และใช้เส้นไหมขัดฟันทำความสะอาดระหว่างซอกฟัน
นอกจากนี้ ไม่ควรจะใช้ครอบฟันเซรามิกล้วนนั้นๆ กัดงัดอาหารแข็ง ได้แก่ น้ำแข็ง กระดูกไก่ ก้ามปู หรือวัตถุแข็งอื่นๆ ทอฟฟี่เหนียว ขนมเยลลี่เหนียว เมล็ดแตงโม ถั่วเมล็ดแข็ง เป็นต้น
จากการให้การรักษาผู้ป่วยที่ครอบฟันเซรามิกล้วนไป ผมพบว่าผู้ป่วยที่สูบบุหรี่ จะมีผลให้เป็นโรคเหงือก หรือเหงือกร่นได้ ดังนั้นในความเห็นของผม เมื่อทำครอบฟันเซรามิกล้วนไป ไม่ควรสูบบุหรี่ เพราะจะทำให้เหงือกร่นและเห็นขอบระหว่างครอบฟันเซรามิกล้วนและฟัน ดูไม่สวยงามได้
